Ga het nieuwe jaar in als een waardig

Hermanphrodite.

Een handvol journalisten was aanwezig bij de persconferentie die Harlekijn Holland, Universal Music en het Koninklijk Theater Carré hadden georganiseerd ter gelegenheid van drie heuglijke feiten: Herman van Veen en Erik van der Wurff staan 45 jaar samen op het toneel, Harlekijn Holland wordt 40 jaar, Herman en Erik spelen vanavond voor de vierhonderdste keer in Carré.

Erik van der Wurff vertelde, hoe de samenwerking met Herman van Veen tot stand gekomen was. In september 1963 begon hij zijn studie op het conservatorium in Utrecht, niet zozeer om te leren hoe je binnen de bestaande kaders van het conservatorium met muziek bezig kon zijn, maar wel omdat er op het conservatorium muziek ontstond. Tijdens de ontgroeningsweken viel hem al meteen een jongeman op, die de pauken bespeelde alsof het conga’s waren. Die jongeman was Herman van Veen, die aan zijn tweede jaar op het conservatorium begon. Met nog een paar andere "dissidenten" gingen ze aan de slag, op zoek naar uitdagingen en nieuwe wegen binnen de muziek. Die ontdekkingsreis ging na het eindexamen op het conservatorium als vanzelfsprekend verder, en er ontstond het idee om eens een jaar te gaan proberen of ze met optredens de kost konden verdienen. Daarna ontstond het idee om het nog eens een jaar te gaan proberen. En na twee jaar optreden met elkaar bleek het al moeilijk om een gezamenlijk verleden zomaar vaarwel te zeggen. Dus ze doen het zodoende nog steeds.

Om dat zo lang te kunnen blijven volhouden, is het bijna onvermijdelijk om ook met een aantal projecten los van elkaar te kunnen bezig zijn. Een minder bekende kant van Erik is, dat hij als dirigent met vele grote symfonische orkesten heeft gewerkt, en vele arrangementen en composities voor anderen heeft geschreven. Dat hij als enige Nederlandse muzikant zowel als pianist met Herman van Veen en als dirigent in meerdere producties op Broadway heeft gestaan, producties waarvan hij ook de composities en arrangementen heeft geschreven. Het leidde in Nederland tot slechts twee berichtjes in het Utrechts Nieuwsblad.

Hoogtepunten zijn er vele, volgens Erik. Eigenlijk alles wat je als "eerste keer" doet, en wat dan ook nog succes blijkt te hebben, zoals de eerste keer Carré, het Schauspielhaus, Friedrichstadtpalast, Broadway, Olympia. Maar ook het moment waarop hij in zijn prille loopbaan begin zeventiger jaren tijdens een plaatopname ‘s middags nog aan een arrangement voor strijkers zat te werken, wat ‘s avonds werd opgenomen en tot ontroerde reacties leidde van een strijker/componist/arrangeur die al jaren in het vak zat en begreep waar Erik ‘s middags mee bezig was geweest ("Ben je in strijd met jezelf?" had hij nog gevraagd toen hij Erik zag ploeteren op een nieuw idee). Een onvergetelijk moment voor Herman was de laatste voorstelling in l’Olympia met gitarist Chris Lookers. Chris was ernstig ziek, M.S., en het was duidelijk dat hij niet langer zou kunnen meespelen. Het laatste lied "Pourquoi ça tombe sur moi?", een vraag die Chris zich ongetwijfeld ook zal hebben gesteld.

Herman sprak over veertig jaar Harlekijn. Een klein, niet commercieel en ongesubsidieerd bedrijf dat sinds jaar en dag altijd weer artiesten op uiteenlopend artistiek gebied begeleid. Ton Koopman die vele honderden LP’s en CD’s op het Harlekijn label heeft uitgebracht, Reinbert de Leeuw en het Schönberg Ensemble, Herman Finkers nam zijn eerste LP ("Vinger in de bips") bij Harlekijn op, Hauser Orkater, Joost Nuissl ("Ik ben blij dat ik je niet vergeten ben"), Loeki Knol ("Wat heb je nou aan algebra?"), Lenny Kuhr die het songfestival won met Piet Souer en anderhalf jaar optrad in de voorstelling van Herman, meester-gitarist Harry Sacksioni, de Italiaanse acteur en schrijver Dario Fo, regisseur Arturo Corso ( "Mistero Buffo"), acteurs als Jules Croiset, Michiel Kerbosch, Marlous Fluitsma, Dirk Celis, Lori Spee, Gaëtane Bouchez, een lijst te lang om op te noemen. Als je het bij elkaar optelt gaat het om duizenden albums, boeken en voorstellingen die voor velen een eerste stap zijn geweest op weg naar een duurzame carrière.

Om veertig jaar Harlekijn (de laatste tijd onder de zakelijke leiding van Edith Leerkes) te vieren staan er voor het komende seizoen drie producties op stapel. Edith Leerkes vertelt. Zelf zal ze te zien en te horen zijn als gitariste in een soloprogramma met de titel "Etude Feminine". In die voorstelling speelt, vertelt en zingt ze vooral over dierbare mensen in haar leven. Mede om haar artistieke grenzen te verkennen en om net als Erik, de ervaringen die ze opdoet als soloartiest te kunnen meenemen in de voorstelling die ze met Herman speelt. "Margot", een muziektheatervoorstelling met in de hoofdrollen Gaëtane Bouchez en Karin Hougaard, geïnspireerd op het leven van Margot Fonteyn. De misschien wel beroemdste prima-ballerina uit de vorige eeuw. Een vrouw met een opvallende vriendenkring, waaronder Marcos, Noriega en Pinochet. De derde productie is er een met Max Douw, "Het debuut". Max is een getalenteerde kleinkunstenaar die Herman heeft leren kennen op de Amsterdam Toneelschool. Hij doet wel denken aan de zwart-wit beelden die er nog zijn van Herman, zo vertelde Edith.

Tot slot: 400 voorstellingen in Carré. Herman stond er op aanbeveling van de toenmalige bedrijfsleider, de heer Dekker. In die tijd kwam Herman op van achter uit de zaal. Toen hij achter het rode gordijn stond, op het punt van opkomst, hoorde hij een gesprekje van de toenmalige directeur, dhr. Karel Wunnink, met de heer Dekker, die aan de andere kant van het gordijn stonden. Dhr. Wunnink gaf aan, het helemaal niet te zien zitten met Herman. Er zaten maar 400 man in de zaal, waarschijnlijk voor het grootste deel familie. De heer Dekker sprak echter zijn volledige vertrouwen uit in Herman. En hoewel er de tweede avond slechts 320 man waren en de derde avond maar zo’n 200, was Carré een week later volledig uitverkocht. Na die laatste voorstelling vroeg Dhr. Dekker aan Herman in de directiekamer, die zich toen nog onder de trap bij de ingang bevond: "Vul maar in, wanneer je weer wilt komen!" Zo ontstond er een traditie die tot op de dag van vandaag nog steeds bestaat. De huidige directeur, Hein Jens, gaf afgelopen week nog aan dat Herman altijd welkom blijft, al moet hij met een rollator het podium op.

Herman zegt: "Ik ben niet de grootste artiest, en ik ben ook niet de kleinste. Wat ik vooral kan is hard werken. Dat heb ik van huis uit meegekregen. Op een voetbalveld moet je me drie keer voorbij en als je dan denkt: ik ga scoren, zul je merken dat ik er op een of andere manier toch weer voor ga zorgen dat die bal er niet ingaat. Als ik het toneel oploop, mag je er op vertrouwen dat ik mijn stinkende best zal doen om de mensen een ongelooflijke avond te bezorgen."

Roger Hendriks