Zojuist een eerste doorloop gespeeld.
Wonderbaarlijk te zien
hoe letters woorden zinnen
ineens mensen kunnen worden.
De engel een kerstman die wel wat op Charlie Chaplin lijkt,
Juliette, die een gedachte is, van vlees en bloed wordt,
Charlotte, de steun en toeverlaat van Margot,
zich zo verheugen kan op iemand die ze alleen kent
van brieven schrijven,
Gaëtane, die vervloekt veel op Margot lijkt,
parallelle levens.
Heb met een dikke strot zitten kijken.
Er is nu ineens veel tijd voor details,
stiltes, hoogmoed hoger, hard harder,
snel sneller, pijn pijnlijker, vreugde vreugdevoller.
Zal ook vannacht weer liggen draaien
en morgen nóg vroeger wakker worden
omdat ik niks wil missen
van het bijzondere proces
dat ‘theater maken’ heet
waarmee we u in zalen willen lokken.
Dit is wat Rita schreef over al verleden week.
Herman van Veen
===
Donderdagochtend, vroeg. Ik word wakker gebeld en vraag me verdwaasd af hoe laat het is en wat er aan de hand is. Dan de vraag. Of ik met spoed wil invallen in een voorstelling van Herman van Veen. Ja! Ik spring uit bed en haast me naar het conservatorium in Den Haag voor de eerste repetitie. In het project, een voorstelling over het leven van de beroemde danseres Margot Fonteyn, zal ik een voor mij nog onbekend Frans lied vertolken.
Maandagochtend, wederom vroeg. Ik loop de zaal in waar ik twee weken eerder met vlag en wimpel ben afgestudeerd. Nu is de zaal gevuld met jongeren van de School voor Jong Talent van het Haags Conservatorium, zeer getalenteerde kids die afwachtend zitten te kijken naar het podium. Want daar staat hij. De Man Met De Stem. Een stem waar ik als kind avond aan avond naar luisterde tijdens het slapengaan.
Herman van Veen loopt bedachtzaam en met licht ongeduld over het podium. Hij wil beginnen, maar de piano moet nog gestemd worden. We hebben niet veel tijd; in twee dagen moet een volledige voorstelling worden gemaakt, die op de avonden erna meteen uitgevoerd gaat worden. Hij vertelt ons over "kijken met je oren en luisteren met je ogen", en zonder al te veel uitleg nodigt hij ons uit op het podium. Hij bedenkt meteen het begin van de voorstelling, en laat het ons vaak herhalen "het kunnen herhalen, is waar dit vak uit bestaat". Even later komt de trompettist uit het ensemble binnen, hij is te laat. "Geeft niets" zegt Herman, "maar dan kom je ook te laat in de voorstelling". Vanaf nu gebruikt de jongen de scène waar wij zijn als cue om achteloos uit het publiek met zijn trompet te voorschijn te komen. "Humor ontstaat vaak uit foutjes", ik had Herman van Veen dit al eerder horen zeggen, maar nu pas kon ik het begrijpen.
Zo maakte Herman stap voor stap de voorstelling met ons. 's Middags, na de pauze, was het eindelijk tijd voor mijn halsoverkop ingestudeerde lied. Ik was zenuwachtig om voor Meneer van Veen te zingen, maar na afloop van Léo Ferré's prachtige Tu Ne Dis Jamais Rien kreeg ik een handkus en warme woorden. Om verlegen van te worden.
Het was een geweldige belevenis om van iemand te leren met zoveel passie en ervaring in het theatervak. Ik heb veel van hem geleerd over voordracht, maar ook over het maken van een theatervoorstelling en het samenwerken met je medespelers. Doordat hij alle dansers en muzikanten met zoveel liefde en charme begeleidde kregen zij de mogelijkheid en ruimte om zich kwetsbaar op te stellen en daarmee hun artisticiteit te vergroten. Herman kijkt naar de danser of muzikant, en met wat hij ziet spoort hij hen aan nét iets verder te gaan dan ze zelf zouden doen. Hij laat hen geen dingen spelen die van buitenaf zijn opgelegd, maar versterkt iets wat al in de persoon zelf zit. Het resultaat mocht er zijn; tijdens het werkproces en de uitvoeringen was de concentratie hoog en de collectieve liefde voor het vak overweldigend.
Na afloop van de voorstelling was ook Herman van Veen zichtbaar ontroerd. Hij sloot af met de woorden: "dit betekent hoop", waarmee hij als ervaren theatermaker ons als nieuwe generatie een groots vertrouwen heeft geschonken. En dat voelt goed, heel goed.
Rita Zipora (1987) is net afgestudeerd als zangeres aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Zij mocht meespelen in "Margot", een theatervoorstelling van Herman van Veen gemaakt met studenten van de School voor Jong Talent aan het Haags conservatorium.